Anayasa Mahkemesi, bir yargılama sonunda hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması hâlinde mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebileceğini öngören düzenlemeyi iptal etti.
Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 2025 tarihli ve 2024/98 Esas ve 2025/149 Karar sayılı kararına konu iptal davasında, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinin (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını düzenleyen hükmün Anayasa’ya aykırı olduğunu belirterek iptaline karar vermiştir.
Anayasa Mahkemesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun (“HAGB”) cezasızlık sonucuna yol açabilecek yapısal özellikler taşıdığını belirtmiş ve özellikle Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kişinin dokunulmazlığı ve maddi manevi varlığını tehdit eden işkence, eziyet ve kötü muamele fiillerine karşı devlete yüklenen faillere fiilleriyle orantılı cezalar verilmesi ve mağdurlar açısından uygun giderimin sağlanması şeklindeki usul yükümlülüğüyle bağdaşmadığını ortaya koymuştur.
Anayasa Mahkemesi, 2022/120 Esas ve 2023/107 Karar sayılı önceki tarihli iptal kararında da, HAGB kurumunun işkence ve kötü muamele yasağıyla ilgili sorunlara neden olduğu, bunların yanı sıra başta ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı olmak üzere birçok temel hak ve özgürlüğe müdahale teşkil ettiğini, HAGB kurumunun özellikle kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı yeterli güvenceler içermediğini, failler bakımından fiili cezasızlık doğurabildiğini ve etkili bir cezai yaptırım sağlamadığını vurgulamıştı.
Ancak 2023/107 Karar sayılı iptal kararı sonrasında 7499 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle birlikte HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabileceği düzenlenmek suretiyle kanun yolunda denetim imkânı getirilmiş olsa da HAGB kurumunun kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi bağlamında işkence, eziyet ve kötü muamele kabul edilen suçlar bakımından uygulanmayacağına dair yasal bir düzenleme bulunmadığı, dolayısıyla önceki iptal kararında belirtilen temel sorunları giderecek nitelikte bir düzenleme yapılmadığı kararda belirtilmiştir.
Kararda ayrıca HAGB kararlarının nitelik itibarıyla ceza hükmü olmayıp kişiyi ceza tehdidi altında bıraktığı, HAGB uygulamasının sanığın infaz edilebilir bir ceza almaması sonucunu doğurduğunu ve bu kurumun uygulanmasında mağdurun muvafakati ya da mağdur açısından manevi bir telafinin sağlanmasının da aranmadığı, dolayısıyla bu kararların mağdur açısından yeterli ve etkili bir giderim sağlamadığı ifade edilmiştir.
31 Aralık 2025 tarihinde 33124 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan kararın ilgili iptal hükümleri 30 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Anayasa Mahkemesinin 10/7/2025 tarihli ve E.2024/98 sayılı karar metnine bu bağlantıdan erişebilirsiniz.
