Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (“Değişiklik Yönetmeliği”), 30 Ekim 2025 tarihli ve 33062 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Maden Kanunu’na getirilen önemli değişiklikler bu bağlantıdaki yazımızda, Maden Yönetmeliği kapsamındaki değişiklikler ise aşağıda dikkatinize sunulmaktadır.
İlk Müracaat ve İhale Sisteminde Esneklik
Değişiklik Yönetmeliği ile, I. Grup, II. Grup (a) ve (c) bendi, III. Grup ve V. Grup maden sahalarının ihale ile, II. Grup (b) bendi ve IV. Grup maden sahalarının ise ilk müracaat ile verileceği; ancak gerekliliği Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (“MAPEG”) tarafından ortaya konulan hallerde II. Grup (b) bendi ve IV. Grup maden sahalarının da ihale ile verilebileceği düzenlenmiştir. Bunun yanında, müracaatın alınmasını müteakip sahanın ilk müracaat veya ihale yoluyla ruhsatlandırılmasına MAPEG’in teklifi üzerine Bakan oluru ile karar verilmesi esası benimsenmiştir.
Yatırım Teminatı Zorunluluğu
Arama ruhsatı düzenlenebilmesi için, (i) ilk müracaat taahhütnamesi ve belgeleri, (ii) maden grup ve bentlerine göre asgari tutarı her yıl MAPEG tarafından ilan edilecek yatırım teminatına ilişkin kesin ve süresiz teminat mektubu veya teminat şartının sağlandığına dair belge ve (iii) ortaklık pay bilgilerini de içeren ortaklık teyit belgesi sağlama şartı getirilmiştir.
7. Madde Kapsamındaki Alanlarla İlişki
Maden Yönetmeliği’nin eski hali uyarınca Maden Kanunu’nun 7(2) maddesi kapsamındaki alanlar için ruhsat bedelinin yatırılması sonrası izinlerin alınması için 1 yıl süre tanınmaktaydı. Maden Yönetmeliği’nin şimdiki hali uyarınca, ilgili saha Maden Kanunu’nun 7(2) maddesi kapsamındaki alanlar dahilinde değilse ve ilk müracaatla ruhsatlandırılması uygun bulunursa gerekli belgelerin tamamlanmasını müteakip arama ruhsatı düzenlenmekte, madde 7(2) kapsamındaki alanlar mevcutsa madde 7(3) – 7(4) doğrultusunda izin süreçleri başlatılmakta, izin alınan kısma ruhsat verilmekte, alınamayan kısımlar müracaat sahasından taksir edilmektedir. Değişiklikler kapsamında ihale yolunda da paralel sistem uygulanacak olup izin verilmeyen kısım için ihalenin iptali ve ihale bedelinin iade edileceği düzenlenmiştir.
Teminat Temelli Yaptırım Sistemi
Maden Yönetmeliği’nin eski hali kapsamında asgari faaliyet/rapor eksikliğinde idari para cezaları ve bazı hallerde ruhsat iptali öngörülürken, yeni düzenlemede ön, genel ve detay arama dönemlerinde rapor/asgari faaliyet eksikliklerinde yatırım teminatının irat kaydı ve ruhsat iptali esasları getirilmiştir. Asgari faaliyet yapılmış olsa da projede beyan edilen faaliyetlerin eksik gerçekleşmesi halinde gerçekleşmeyen yatırım oranında teminat iradı kabul edilmiştir.
Sondaj ve E-Maden Yükümlülükleri
Yeni düzenlemede sondaj karot ve lokasyonların muhafazası ve fotoğraflanması, plan/ilerleme bilgilerinin e-Maden sistemine girilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Yatırım programının üst üste iki yıl %50’nin altında gerçekleşmesi halinde teminatın iradı ve ruhsat iptali öngörülmüştür. İşletilebilir rezerv bulunmadığı raporlanırsa arama bedellerinin/ihale bedelinin iadesi veya teminat iadesi imkânı tanınmıştır.
Rezerv Raporu Zorunluluğu
İşletme projesi arama dönemi içinde verilirse, Maden Yönetmeliği’nin önceki halindeki genel anlamdaki kaynak/rezerv raporu ifadesi yerine, üç boyutu ve miktarıyla rezerv raporu sağlanması zorunlu kılınmıştır.
Rehabilitasyon Bedeli
Yapılan güncelleme ile, işletme ruhsat müracaatları kapsamında “rehabilitasyon bedeli” alınacağı, projedeki teknik eksikliklerin tamamlanmaması halinde talep reddedilerek bu bedelin de iade edileceği düzenlenmiştir.
ISO 45001 Zorunluluğu
Değişiklik Yönetmeliği kapsamında, işletme izni verildikten sonra 6 ay içinde ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi belgesi alma zorunluluğu getirilmiştir.
Üst Üste Ruhsat Verilmesi
Maden Yönetmeliği güncellemesi kapsamında, farklı grup ruhsatların birbirleri üzerine verilebileceği esasına ek olarak IV. grup ruhsatların alt bentlerine ilişkin ruhsatların birbirleri üzerine verilebileceği ve bu şekilde ruhsat edinen kişinin ilk ruhsat sahibine bedelsiz teslim yükümlülüğü düzenlenmiştir.
İşletme Ruhsatı Süresi ve Sürenin Uzatılması
Değişiklik Yönetmeliği ile işletme ruhsatı süre ve yetkileri korunmuş olmakla beraber, kamu kurum ve kuruluşlarının uhdesindeki işletme ruhsatları hariç olmak üzere ruhsat süre uzatım taleplerinin uygun görülebilmesi için yürürlükteki projede beyan edilen toplam üretimin en az %15’inin gerçekleştirilmiş olması şartı getirilmiştir. Bu şart, ruhsat sahibinin aynı madene ilişkin işletme izinli bütün ruhsatlarının üretim ortalaması alınarak da sağlanabilir. Mücbir sebep, beklenmeyen hal ve geçici tatillerin de dikkate alınacağı düzenlenmiştir.
Ruhsat Bedeli Dağılımı
İşletme ruhsat bedellerinden çevre ile uyum teminat payı kaldırılmış, bahse konu pay MAPEG bütçesine ve genel bütçeye ayrılan payı artırmak suretiyle paylaştırılmıştır. Böylelikle, işletme ruhsat bedellerinin %30’u MAPEG bütçesine, %70’i ise genel bütçeye gelir kaydedilecektir.
Devlet Hakkı Alt Sınırının Yükseltilmesi
Değişiklik Yönetmeliği, işletme izni olan maden ruhsatlarından her yıl alınacak devlet hakkının işletme ruhsat bedelinden az olamayacağı yönündeki alt sınırı, “en az işletme ruhsat bedelinin yüzde elli fazlası” olarak güncellemiştir.
İzinler İçin Müracaat
Değişiklik Yönetmeliği kapsamında, ormanlar hariç izne tabi alanlarda izin müracaatlarının artık MAPEG tarafından yapılması ve ilgili kurumun üç ay içinde cevap vermemesi halinde bir ay ek süre verilmesi, ardından nihai görüş verilmez veya olumlu cevap verilirse ruhsat düzenlenmesi esası benimsenmiştir. İzin vermiş veya vermiş sayılan kurumların Çevresel Etki Değerlendirmesi (“ÇED“) sürecinde olumsuz görüş veremeyeceği kuralı getirilmiştir. Olumsuz görüş verilmesi halinde ise ruhsat düzenlenmeyerek işletme ruhsatı taban bedeli hariç ödenen bedeller iade edilecektir.
Ormanlarda Madencilik İzinleri ve ÇED Başvurusu
Değişiklik Yönetmeliği kapsamında devlet ormanlarında madencilik faaliyeti yapılabilmesi için ruhsat düzenlenmeden önce 6831 sayılı Kanun hükümlerine göre Tarım ve Orman Bakanlığından e-Devlet kapısı üzerinden alana ilişkin koordinat listesi ve sayısal verilerle izin istenmektedir.
Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine 6831 sayılı Kanun hükümlerine göre üç ay içinde yirmi dört ay süreyle bedelsiz izin verilmekte, izne ilişkin taahhüt senedi Orman Genel Müdürlüğüne verilmekte ve MAPEG tarafından talep edilmesi halinde izin süresi on iki ay uzatılabilmektedir.
Tarım ve Orman Bakanlığınca yasal sürede olumsuz görüş verilmesi halinde ruhsat düzenlenmemekte ve işletme ruhsatı taban bedeli hariç, ödenen bedeller iade edilmektedir.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından verilen izin; ÇED ihtisasına ve gerekliliklerine uygun çerçevede hazırlanmakta ve ÇED yönünden de uygun görüş olarak kabul edilmektedir.
Saha İçinde Birden Fazla Rödövans Sözleşmesi
Güncelleme kapsamında, IV. Grup (c) bendi ruhsatlar ile kamu kurum ve kuruluşları ve iştiraklerine ait ruhsatlar hariç olmak üzere, ruhsat sahası içinde birden fazla rödövans sözleşmesi yapılamaması kuralı getirilmiştir.
Buluculuk Hakkına Dayalı İşletme Ruhsatı
Maden Kanunu’nun 15 inci ve 47 nci maddeleri kapsamında buluculuk hakkı verilmiş sahaların ihale edilmesi ve ihaleyi kazananın talebi halinde, buluculuk hakkına esas çalışmalar arama dönemi yükümlülükleri bakımından yeterli kabul edilerek buluculuk hakkı verilen maden için doğrudan işletme ruhsatı verilebilecektir.
Kültür Varlıklarının Tespiti Halinde Faaliyet Durdurma
Değişiklik Yönetmeliği ile, ruhsat sahasında kültür varlığının tespiti halinde madencilik faaliyetlerine devam edilebilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın uygun görüşünün aranacağı düzenlenmiştir. Uygun görüş verilene kadar madencilik faaliyetleri durdurulacak ve faaliyeti durdurulan alan için ruhsat ve rehabilitasyon bedelleri tahakkuk ettirilmeyecektir. Uygun görüş verilmemesi durumunda, MAPEG tarafından hesaplanacak yatırım giderleri tutarındaki tazminat Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ödenecek ve ödeme akabinde ilgili alan ruhsat sahasından taksir edilecek veya ruhsat iptal edilecektir.
Devlet Ormanlarındaki Madencilik İzinlerinin MAPEG Tarafından Devri
Değişiklik Yönetmeliği ile eklenen yeni madde 114/A kapsamında, Tarım ve Orman Bakanlığınca verilen iznin MAPEG tarafından Maden Kanunu kapsamında gerçek ve tüzel kişilere devredilebileceği düzenlenmiştir. MAPEG, sahanın potansiyelini tespit ettirebilmek için devir işleminden önce kazı gerektirmeyen arama faaliyetlerini yaptırabilecektir.
Sonuç
Değişiklik Yönetmeliği, ruhsatlandırma usulünde Bakan onaylı esnek bir model, arama dönemlerinde teminat-temelli uyum ve e-Maden bildirim yükümlülükleri, işletme aşamasında rehabilitasyon ve Devlet hakkı alt sınırlarını artıran mali çerçeve, orman-ÇED izinlerinin ruhsat öncesi entegrasyonu ve daha birçok yönüyle önceki haline göre katılığın azaltıldığı, ancak uyum ve finansal disiplinin güçlendirildiği bir sistemi beraberinde getirmektedir.
Değişiklik Yönetmeliğine bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
