Rekabet Kurumu tarafından 12.01.2026 tarihinde yayımlanan El Terminalleri ve Benzer Cihazlar Hakkında Yapılan Uygulamalara Yönelik Sektör İncelemesi Raporu, hızlı tüketim malları sektöründe kullanılan el terminallerinin teknik özellikleri, kullanım alanları ve rekabet hukuku bakımından değerlendirilmesine ilişkin genel bir çerçeve sunmaktadır.
Rekabet Kurumu (“Kurum”) tarafından yayımlanan El Terminalleri ve Benzer Cihazlar Hakkında Yapılan Uygulamalara Yönelik Sektör İncelemesi Raporu (“Rapor”) uyarınca, hızlı tüketim malları sektöründe rekabet hukukuna uyum için önemli gelişmelerden bahsedilmiştir.
Aynı şekilde, el terminali cihazlarında yer alan donanım ve yazılımların da rekabet hukuku ihlallerine yol açabilecek şekilde kullanılabileceği ve Kurum tarafından yapılacak incelemelerde dijital uygulamalara da hassas şekilde yaklaşılacağı belirtilmiştir.
El terminalleri; üretim, depolama, lojistik, satış ve müşteri ilişkileri yönetimi gibi süreçlerin dijital ortamda izlenmesi, kontrol edilmesi ve yönetilmesine imkân sağlayan araçlar olarak tanımlanmaktadır.
Rapor kapsamında el terminallerinin kullanım alanları ve teknik özellikleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bu çerçevede cihazların, kullanım yerlerine göre iç ortam ve dış ortam cihazlar olarak sınıflandırılabildiği belirtilmektedir. İç ortam cihazlarının ağırlıklı olarak depo giriş-çıkışlarının takibi, stok yönetimi ve envanter kontrolü gibi süreçlerde kullanıldığı; dış ortam cihazlarının ise satış, sipariş toplama ve saha faaliyetleri kapsamında kullanıldığı tespit edilmiştir. Donanım ve yazılım yönünden yapılan incelemelerde, cihazların merkezi sistemlerle entegre çalıştığı ve veri aktarımını sürekli hale getirdiği ortaya konulmuştur.
Raporda, el terminallerinin hızlı tüketim malları perakendeciliğinde yaygın bir kullanıma sahip olduğu ifade edilmektedir. Sipariş toplama, günlük rota oluşturma, satış verilerinin kaydı ve raporlanması gibi süreçlerin büyük ölçüde dijital ortama taşındığı; bu durumun dağıtım ve satış süreçlerinin organizasyonunda belirleyici bir rol oynadığı belirtilmektedir. Bu kapsamda el terminallerinin, tedarik zinciri boyunca bilgi akışının sürekliliğini sağlayan bir araç olarak konumlandığı görülmektedir.
El terminallerinin rekabet hukuku bakımından doğurabileceği riskler raporda üç ana başlık altında ele alınmıştır:
- İlk olarak, yeniden satış fiyatının belirlenmesi riski değerlendirilmiştir. İncelemelerde, el terminalleri aracılığıyla toplanan fiyat verilerinin fiyat izleme veya fiyat müdahalesi amacıyla kullanılmasının rekabet hukuku ihlali riski doğurabileceği belirtilmiştir. El terminallerinin bağlı olduğu sistemler üzerinden bayi ve distribütörlerin fiyat belirleme serbestisinin tedarikçi tarafından sınırlandırılması hâlinde, yeniden satış fiyatının belirlenmesi yoluyla ihlal ortaya çıkabileceği ifade edilmiştir.
- İkinci olarak, müşteri ve bölge kısıtlaması riski ele alınmıştır. El terminallerinin bağlı olduğu merkezi sistemler üzerinden bayi ve distribütörler arasında müşteri veya bölge bazlı ayrımlar yapılabileceği, belirli müşteri gruplarına veya coğrafi alanlara erişimin sınırlandırılabileceği belirtilmiştir. Bu tür uygulamaların, müşteri ve bölge kısıtlaması niteliği taşıyabileceği ve rekabet hukuku bakımından ihlal oluşturabileceği raporda ortaya konulmuştur.
- Üçüncü risk alanı ise indirim sistemlerine ilişkindir. Raporda, hâkim durumdaki bir sağlayıcının el terminalleri üzerinden satış noktalarına ilişkin satış fiyatı, satış miktarı ve indirim verilerini toplayabileceği; bu verilerin indirim ve teşvik sistemlerinin oluşturulmasında kullanılması suretiyle rakip teşebbüslerin aynı satış noktalarındaki faaliyetlerinin zorlaştırılabileceği belirtilmiştir. Bu tür uygulamaların, dışlayıcı etkilere yol açabileceği ve rekabet hukuku bakımından değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Raporda belirlenen riskler çerçevesinde, rekabet hukukuna uyumun artırılmasına yönelik çeşitli önerilere yer verilmiştir. Bu kapsamda, el terminalleri aracılığıyla toplanan verilerin bireysel satış noktası düzeyinde değil, mümkün olduğunca toplulaştırılmış şekilde merkezi sistemlere aktarılması önerilmiştir. Ayrıca fiyat, miktar, stok, müşteri ve bölge gibi rekabetçi parametrelere erişimin yetkili ve sınırlı sayıdaki personelle sınırlandırılması; kullanıcı bazlı rol ve yetki tanımlamalarının yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Dijital sistemlerin hukuka uygun veri işleme ve raporlama mekanizmalarıyla desteklenmesi ve el terminalleri üzerinden elde edilen verilerin kullanımı konusunda saha satış personeli ile yöneticilere düzenli rekabet hukuku eğitimleri verilmesi de raporda yer alan diğer öneriler arasında bulunmaktadır.
Hızlı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren şirketler başta olmak üzere rekabet hukukuna uyum programlarının teknolojik gereçler ve dijital sistemleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi, olası idari para cezası risklerinden kaçınmak ve rekabet hukukuna tam uyumu sağlamak açısından oldukça önemli bir hale gelmiştir.
Rapor’un tam metnine bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
