Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması ve Denetimine İlişkin Yönetmelik Yayımlandı

Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması ve Denetimine İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”), 33106 sayılı ve 13 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır ve yayımı tarihinden itibaren otuz gün sonra yürürlüğe girecektir.

5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında çıkarılan bu Yönetmelik; bitki ve bitkisel ürünler ile bitkisel üretim yerleri ve depolarda zararlı organizmalara karşı kullanılan bitki koruma ürünlerinin uygulanması, uygulayıcıların yetkilendirilmesi, kayıt altına alınması ve denetim esaslarını düzenlemektedir. Özellikle Yönetmelik B-Reçete Sistemi ile dijital takip ve izlenebilirliği sağlayan, uygulayıcı sorumluluklarını netleştiren, mevzuata aykırılığı caydırıcı hale getiren ve çevresel/sağlık risklerinin minimize edilmesi sağlayan kurallar getirmektedir.

Devlet ormanlarında yapılacak bitki koruma uygulamaları kapsam dışında tutan Yönetmelik; ticari amaçlı bitkisel üretim yapılan alanlarda, depolarda ve paketleme işlemi yapılan gıda işletmelerinde bitki koruma ürünü uygulamaları, Tarım ve Orman Bakanlığı (“Bakanlık”) tarafından yetki belgesi almış profesyonel uygulayıcılar, yetkilendirilmiş üreticiler veya yardımcı uygulayıcılar tarafından yapılacağını düzenlemektedir.

Yönetmelik kapsamında uygulayıcılar bakımından getirilen başlıca yükümlülükler şunlardır:

• Reçeteye tabi bitki koruma ürünleri, reçete yazma yetkisine sahip kişilerce düzenlenmiş reçete olmaksızın uygulanamaz.
• Uygulamalar, insan ve çevre sağlığına yönelik en düşük riske sahip uygulamaları önceliklendiren entegre mücadele prensipleri çerçevesinde yürütülür.
• Uygulama kayıtları, uygulama tarihinden itibaren en geç üç gün içinde Bakanlık tarafından oluşturulan sisteme girilir.
• Uygulayıcılar, uygulamada kullanılacak ekipmanın bakım, onarım ve kalibrasyonundan, depo koşullarının uygunluğundan, uygulama esnasında sürüklenmeyi önleyecek, bitişik üretim alanına bulaşmayı engelleyecek tedbirleri almaktan sorumludur.

Yönetmelik kapsamında uygulamalardaki yanlışlıklardan dolayı bir olumsuzluğun meydana gelmesi halinde sorumluluğun uygulamayı yapan yetki belgesi sahibi kişiye ait olduğunu, yardımcı uygulayıcının hatalı uygulamalardan da profesyonel uygulayıcının müteselsilen sorumlu olduğunu düzenlemektedir.

Bu kapsamda ayrıca üretici kayıt defteri sistemi öngörülmüş; üreticilerin uygulama ve hasat bilgilerini sistem üzerinden ürün ve parsel bazlı B-Reçete Sisteminde kayıt altına alması zorunlu tutulmuştur. Bitkisel ürün alıcıları ise kayıt sistemi kapsamında izlenebilirliği sağlamak ve sisteme kaydı yapılmamış ürünleri satın almamakla yükümlü kılınmıştır.

Bitki koruma ürünü uygulamaları, il ve ilçe müdürlükleri tarafından resmî kontrollere tabi tutulacaktır. Ayrıca, hatalı pestisit kullanımının önlenmesi amacıyla hasat öncesi pestisit denetimi yapılması, numune alınması ve analiz süreçlerinin yürütülmesi Yönetmelikte ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Yönetmelikte öngörülen yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi hâlinde, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu uyarınca idari yaptırımlar uygulanacaktır. Yetkisiz uygulama, kayıt yükümlülüklerinin ihlali ve mevzuata aykırı pestisit kullanımı bu kapsamda yaptırıma bağlanmıştır.

Son olarak, 29194 sayılı ve 3 Aralık 2014 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulanması ve Kayıt İşlemleri Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Ancak Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında Mersin, Samsun, Ankara ve Kırklareli pilot uygulama yapılacak iller olarak seçilmiş olup pilot uygulama yapılmayan illerde bu Yönetmelik hükümleri 1 Temmuz 2026 tarihine kadar uygulanmayacaktır.

Ayrıca 33126 sayılı ve 03 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete’de “Bitki Koruma Ürünlerinin Ruhsatlandırılması ve Piyasaya Arzı Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” yayımlanarak Bitki Koruma Ürünlerinin Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması ile ilgili olarak Tanıtım bilgileri ve esaslarını düzenleyen 34. maddede ithal ruhsatı firma tarafından iptal edilen bitki koruma ürünlerinin, aynı aktif maddeyi aynı oranda içeren ve aynı formülasyona sahip olması kaydıyla imal ruhsatı için yapılacak başvurular bakımından, Yönetmelik’te öngörülen “Önceden ruhsat almış, ruhsat geçerlilik süresi devam eden veya ruhsatı iptal edilmiş olan bitki koruma ürünlerinin adları ile aynı olamaz.” şartının aranmayacağı yönünde ek düzenleme yapılmıştır. Söz konusu değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Yönetmelik’in tam metnine bu bağlantıdan erişebilirsiniz.