Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026- 2030) (“Eylem Planı”), 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (“Genelge”) ile yürürlüğe girmiştir.
Genelge’de, 20 Ağustos 2021 tarihli ve 31574 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2021/18 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe konulan ve 11. Kalkınma Planı doğrultusunda uygulanan “Ulusal Yapay Zeka Stratejisi (2021-2025)” ile önemli kazanımlar elde edildiği hatırlatılmaktadır. Yapay zekanın kamu hizmetlerini, küresel ekonomiyi, üretim modellerini ve toplumsal yapıları yeniden şekillendirdiği bu yeni dönemde; teknolojik egemenlik, rekabet gücü, veri odaklı kalkınma, güvenilir yapay zeka ve sürdürülebilir dijital dönüşüm hedefleri doğrultusunda Türkiye’nin vizyonunu güncelleyecek yeni bir eylem planına ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir.
- Kapsam, Koordinasyon ve Temel İlkeler
Eylem Planı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda; kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliğiyle hazırlanmıştır. Plan, insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda tüm paydaşların eşgüdüm içinde hareket etmesini amaçlamaktadır.
Eylem Planı ile; (i) yapay zeka farkındalığının toplum genelinde artırılması, (ii) bu alanda nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi, (iii) veri ve yapay zeka altyapılarının güçlendirilmesi, (iv) kamu ve özel sektörde yapay zeka uygulamalarının yaygınlaştırılması ve (v) uluslararası düzeyde rekabetçi ve güvenilir bir yapay zeka ekosisteminin oluşturulması hedeflenmektedir.
Eylem Planı, “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” olmak üzere dört temel ilke üzerine inşa edilmiştir. Bu dört ilke aşağıda ayrı başlıklar altında ele alınmaktadır.
Eylem Planı’nın uygulanması, Cumhurbaşkanı başkanlığında ilgili bakanlık ve bağlı kuruluşların katılımıyla çalışacak Ulusal Yapay Zekâ Kurulu (“Kurul”) tarafından izlenecektir. Kurul; strateji, önceliklendirme, kaynak tahsisi ve risk-etik ilkeler bakımından en üst karar ve eşgüdüm organı olarak görev yapacak, ulusal öncelikleri ve yıllık uygulama planlarını onaylayacak, kurumlar arası engel ve yetki uyuşmazlıklarını çözecektir. Uygulama takibi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü bünyesindeki Program Ofisi aracılığıyla sağlanacaktır.
Yapay zekâ uygulamalarının toplumsal güven içinde yaygınlaşması için kamu kurumları, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan çok paydaşlı Ulusal Yapay Zekâ Etik Kurulu (“Etik Kurulu”) oluşturulacaktır. Etik Kurulu; adalet ve yanlılık, açıklanabilirlik veri menşei, güvenlik ve sağlamlık ile insan gözetimi alanlarında pratik rehberler yayımlayacaktır. Tüm eylemlerin hedef-bütçe-zaman uyumunu kamuya açık biçimde izlemek üzere Ulusal Yapay Zekâ İlerleme ve Şeffaflık Portalı kurulacaktır.
I. Fark Et
Bu başlık altında, 81 ilde yapay zeka okuryazarlığı atölyeleri düzenlenerek 2 yıllık bir süreçte 5 milyon vatandaşa eğitim verilmesi hedeflenmektedir. Bununla birlikte, ekosistemin yetenek tabanını güçlendirmek amacıyla 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ile 100 bin yapay zeka uygulama profesyonelinin yetiştirilmesi öngörülmektedir.
Yapay zeka geliştirme çalışmalarını desteklemek üzere en az 2 bin kamu veri setinin hazırlanması ve kullanıma sunulması planlanmaktadır. Veri Alanları ve Ulusal Yapay Zekâ Şampiyonları programı ile veri erişilebilir kılınacak ve stratejik sektörlerde çözüme dönüştürülecektir. Eylem Planı ayrıca, Avrupa Birliği’nin orantılı risk yaklaşımını dikkate alan bir ulusal hukuki-etik çerçevenin oluşturulmasını öngörmektedir. Bu çerçevede risk düzeyine göre kademeli yükümlülükler tanımlanacak; yüksek etkili yapay zeka sistemleri için Algoritmik Etki Değerlendirmesi ve kamuya açık özet Model Kartı zorunlu tutulacaktır. KVKK-GDPR uyumu; otomatik karar alma süreçlerinde açıklanabilirlik yükümlülüğü, model eğitiminde kişisel veri işleme kuralları ve sınır ötesi veri transferi koşulları başta olmak üzere yapay zekaya özgü veri işleme senaryolarını kapsayacak şekilde güçlendirilecektir. Fikrî mülkiyet alanında ise TÜRKPATENT Yapay Zekâ Hızlı Hat uygulaması ile yapay zeka teknolojilerine yönelik sınai mülkiyet başvuruları özendirilecektir.
II. İstifade Et
Bu başlık altında, kamu rezerv kapasitesi, yerli veri merkezleri ve uluslararası bulut iş birliklerinden oluşan Hesaplama Portföyü kurularak 2030 yılına kadar toplam veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavat (GW) düzeyine çıkarılması hedeflenmektedir. Sözleşmelerde en az yüzde 60 düşük karbonlu elektrik şartı aranacaktır. “Herkes için GPU” Programı ile araştırmacılara, girişimlere ve küçük ve orta büyüklükteki işletmelere (“KOBİ”) kullanımları için sektörel önceliklere göre yılda 10 milyon GPU-saat esnek erişim imkânı sağlanacaktır.
Kamu yatırım programlarından yapay zekâ projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması hedeflenmektedir. Kamuda yapay zeka dönüşümü “tara-pilotla-ölçekle” döngüsüyle yürütülecek; her bakanlıkta yapay zeka kullanım alanları sistematik olarak taranacaktır. Eylem Planı, başta sağlık, enerji ve akıllı üretim olmak üzere öncelikli alanlarda sektörel pilot programların hayata geçirilmesini ve KOBİ’lerin yapay zeka uygulamalarına erişimini kolaylaştırmak üzere KOBİ Yapay Zekâ Kupon ve Hazır Çözüm Paketleri Programının devreye alınmasını öngörmektedir.
III. Üret
Bu başlık altında, yapay zeka şirketlerinin ölçeklenmesini desteklemek amacıyla enerji ve altyapısı hazır Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri ile ülke genelinde KOBİ’ler ve araştırmacılar için hızlı prototipleme imkânı sunan Bölgesel Mükemmeliyet Merkezlerinin kurulması öngörülmektedir. Alandaki araştırma, geliştirme ve ticarileştirme faaliyetlerini finanse etmek üzere Yapay Zeka Araştırma Fonu ve Büyüme Fonundan oluşan bütüncül bir Finansman Merdiveni devreye alınacaktır.
Eylem Planı, Türkçe sektörel dil modellerinin geliştirilmesini ve ihraca hazır paket standardıyla küresel pazara sunulmasını desteklemektedir. Ayrıca savunma, üretim, tarım ve sağlık başta olmak üzere fiziksel yapay zeka ve robotik çözümlerin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
IV. Yönet
Bu başlık altında, ağırlıklı olarak özel sektör kaynaklı olmak üzere en az 10 milyar ABD doları büyüklüğünde yapay zeka ve veri merkezi yatırımının harekete geçirilmesi hedeflenmektedir. Türkiye’nin, uluslararası yapay zeka yönetişiminin şekillendirilmesinde OECD, G20, Birleşmiş Milletler ve Türk Devletleri Teşkilatı platformlarında etkin rol üstlenmesi ve ikili yapay zeka iş birliği anlaşmaları imzalanması amaçlanmaktadır.
Eylem Planı ayrıca, Türk dilleri konuşulan diğer ülkelerle iş birliği içinde ortak bir “Türk Dilleri Büyük Dil Modeli” geliştirilmesini öngörmektedir. Bunlara ek olarak, yapay zeka sistemlerinin güvenliğini değerlendirmek üzere TÜBİTAK BİLGEM Yapay Zekâ Enstitüsü bünyesinde güvenlik değerlendirme kapasitesi güçlendirilecek; yapay zeka uygulamalarının kontrollü bir hukuki çerçeve içinde güvenli şekilde test edilmesini kolaylaştırmak amacıyla finans, sağlık, enerji, mobilite ve telekomünikasyon başta olmak üzere en az beş öncelikli sektörde düzenleyici deney alanlarının işletilmesi hedeflenmektedir.
- Temel Altyapı Katmanları
Eylem Planı’nın altyapısı; enerji, hesaplama donanımı, altyapı, modeller ve veri ile uygulamalardan oluşan kısa ve uzun vadeli temel katmanlar üzerine kuruludur. Bu katmanlar, yukarıda açıklanan dört ilkenin tamamını desteklemek üzere yetenek, finansman, düzenleme ve güvenlik gibi tüm katmanları kesen unsurlarla tamamlanmaktadır.
Genelge’nin tam metnine bu bağlantıdan, Eylem Planı’nın tam metnine ise bu bağlantıdan erişebilirsiniz.
