Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun (“Kurul”) 18 Şubat 2026 tarihli ve 2026/347 sayılı İlke Kararı (“İlke Kararı”), 24 Mart 2026 tarihli ve 33203 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. İlke Kararı, açık rıza metinleri ile aydınlatma metinlerinin ayrı ayrı düzenlenmesine ilişkindir.
Kurul, açık rıza metni ile aydınlatma metninin tek bir metin içinde sunulmasını uygulamada en sık karşılaşılan hukuka aykırılıklar arasında değerlendirdi ve bu iki kavramın hukuki niteliklerinin farklı olduğunu ve bu nedenle ayrı metinler halinde hazırlanması gerektiğini belirtti.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“KVKK”) kapsamında aydınlatma yükümlülüğü, ilgili kişilerin kişisel veri işleme faaliyetleri hakkında bilgilendirilmesini ifade ederken; açık rıza, veri işleme şartlarından birini oluşturuyor. Açık rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir beyan olması gerektiği, geçerli açık rızanın ispat yükünün ise veri sorumlusuna ait olduğu belirtiliyor.
Ayrıca, KVKK madde 10’da düzenlenen aydınlatma yükümlülüğünün, veri işleme faaliyetinin hangi hukuki sebebe dayandığından bağımsız olarak her durumda ve veri işlemeye başlanmadan önce yerine getirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ’e atıf yapılarak, aydınlatma ile açık rıza alma süreçlerinin ayrı ayrı yürütülmesi gerektiği belirtiliyor. Metinler aynı sayfada yer alsa dahi farklı başlıklar altında sunulması ve ayrı beyanlar içermesi gerektiği düzenleniyor.
İlke Kararı’nda ayrıca uygulamada sık karşılaşılan hukuka aykırılıklara yer veriliyor. Buna göre; açık rıza ve aydınlatma metinlerinin tek metin halinde sunulması, aydınlatma metni için onay alınması, başka veri sorumlularına ait metinlerin aynen kullanılması ve metinlerin açık ve anlaşılır olmaması gibi uygulamalar öne çıkıyor.
Bu kapsamda veri sorumlularına yönelik yükümlülükler şu şekilde sıralanıyor:
- Aydınlatma yükümlülüğünün, ilgili kişinin talebine bağlı olmaksızın ve veri işlemeye başlamadan önce yerine getirilmesi,
- Açık rızaya dayalı işlemlerde açık rıza metni ile aydınlatma metninin ayrı ayrı hazırlanması,
- Metinler aynı sayfada sunulsa dahi ayrı başlıklar altında ve ayrı beyanlar içerecek şekilde düzenlenmesi,
- Açık rıza dışındaki hukuki sebeplere dayanan işlemlerde yalnızca aydınlatma yapılması ve ayrıca açık rıza talep edilmemesi,
- Aydınlatma metni için yalnızca “okudum ve anladım” şeklinde geri bildirim alınması, onay veya rıza talep edilmemesi,
- Metinlerin veri sorumlusunun faaliyetlerine uygun şekilde hazırlanması ve başka kaynaklardan aynen kullanılmaması,
- Metinlerde açık, sade ve anlaşılır bir dil kullanılması; yanıltıcı veya belirsiz ifadelere yer verilmemesi,
- Metinlerin gereksiz şekilde uzun ve karmaşık olmaması,
- İşlenen veri kategorileri, işleme amaçları ve hukuki sebeplerin açıkça belirtilmesi.
Belirtilen hususların, KVKK madde 12 kapsamında veri sorumlularının alması gereken teknik ve idari tedbirler arasında yer aldığı ifade ediliyor. Bu yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi halinde ise KVKK madde 18 uyarınca idari yaptırım uygulanabileceği belirtiliyor.
Son olarak, İlke Kararı’nda aydınlatma ve açık rıza metinlerine ilişkin hem iyi hem de kötü uygulamalara örnek teşkil eden metinlere yer verilmektedir.
İlke Karar’ın tamamına ulaşmak için buraya tıklayınız.
