Tahıl tohumlarının üretimi, sertifikasyonu ve piyasaya arzına ilişkin usul ve esasları düzenleyen Yönetmelik (“Yönetmelik”), 17 Mart 2026 tarihli ve 33199 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik ile tahıl tohumluklarının üretimi, sertifikasyonu, piyasaya arzı, ithalat ve ihracatı ile denetim süreçleri düzenlenmiş; bu kapsamda kalite, standartlara uygunluk ve izlenebilirliğin sağlanması amaçlanmıştır.
Yönetmelik kapsamında, tahıl türlerine ait tohumlukların üretimi ve sertifikasyonu sıkı teknik kriterlere bağlanmış; sertifikasyon sürecinde genetik saflık, fiziksel özellikler ve kalite standartlarına uygunluk esas alınmıştır. Bu çerçevede, sertifikasyon yalnızca nihai ürünü değil üretim sürecini de kapsayacak şekilde kurgulanmış ve sertifikalandırılmamış tohumlukların piyasaya arzı yasaklanmıştır.
Bununla birlikte Yönetmelik ile buğday, arpa, çavdar, yulaf ve benzeri tahıl türlerine ait tohumluklar bakımından çeşit kaydı ve sertifikasyon süreçleri zorunlu kılınmış; tohumlukların yalnızca yetkili otoritelerce kayıt altına alınmış ve uygunluğu onaylanmış çeşitlere dayanılarak üretilmesine izin verilmiştir. Bu kapsamda, çeşitlerin tescili, üretim materyalinin kontrolü ve sertifikasyon aşamalarına ilişkin teknik prosedürler detaylandırılmıştır ve denetim/ uygunluk değerlendirmesinin yetkili kurumlar tarafından yürütüleceği belirlenmiştir. Tohumluk sınıfları; ıslahçı materyali, elit, orijinal ve sertifikalı kademeler olarak hiyerarşik biçimde düzenlenmiş; elit sınıftaki tohumlukların çiftçiye doğrudan satışı açıkça yasaklanmıştır.
Sertifikasyon süreci; tohumluk üretim beyannamesi, tarla kontrolü, partilendirme ve laboratuvar analizi aşamalarından oluşmakta olup her aşamanın elektronik ortamda kayıt altına alınacağı düzenlenmiştir. Laboratuvar analizleri sonucunda düzenlenen sertifikalar, düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir.
Üretim ve pazarlama faaliyetleri yalnızca Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş gerçek veya tüzel kişilerce yürütülebilecektir. Piyasaya arz bakımından etiketleme ve ambalajlama yükümlülükleri öne çıkmakta olup tohumlukların türü, sınıfı, sertifikasyon durumu, menşei ve teknik özelliklerine ilişkin bilgilerin doğru ve eksiksiz şekilde sunulması izlenebilirliğin sağlanması amacıyla zorunlu tutulmuştur. Etiketleme ve ambalajlama yükümlülükleri çerçevesinde tohumluk etiketlerinin asgari 67×110 mm boyutunda düzenlenmesi, tohumluk sınıfına göre belirlenen zemin renklerine uygunluk sağlanması, etiket üzerinde karekod bulundurulması ve ambalajların yeniden kullanıma elverişli olmayacak nitelikte üretilmesi zorunlu tutulmuştur.
Ayrıca Yönetmelik ile ithalat ve ihracat işlemlerine ilişkin olarak uluslararası standartlarla uyumlu teknik ve idari şartlar öngörülmüş; özellikle ithal edilen tohumlukların da aynı sertifikasyon ve kalite kriterlerine tabi olacağı açıkça düzenlenmiştir. Çoğaltım amacıyla yapılacak ithalatta en az orijinal sınıftaki tohumlukların ithal edilmesi zorunlu tutulmuş; yurt içinde üretilen tohumluklar için ise OECD tohum sertifikasyon sistemine geçiş imkânı tanınmıştır.
Son olarak, Yönetmelik kapsamında piyasa gözetimi ve denetimi mekanizmaları güçlendirilmiş; mevzuata aykırı üretim ve satış faaliyetleri bakımından idari yaptırımlar uygulanması ve gerekli hallerde ürünlerin piyasadan çekilmesine ilişkin usuller belirlenmiştir. Piyasa denetimlerinde alınan numunelere ilişkin analiz sonuçlarına karşı üreticilere itiraz hakkı tanınmış; itiraz mercii olarak referans laboratuvar sıfatıyla Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü belirlenmiş ve itiraza ilişkin verilen kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.
Yönetmeliğin tam metnine belirtilen linkten ulaşabilirsiniz.
