Bitki Karantinası Yönetmeliği (“Yönetmelik”), 6 Mayıs 2026 tarihli ve 33245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış olup, yayım tarihinden doksan gün sonra yani 9 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Yönetmelik ile, 3 Aralık 2011 tarihli ve 28131 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Karantinası Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmaktadır.
Yönetmelik, bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin Türkiye’ye giriş ve çıkışında uygulanacak bitki sağlığı kuralları ile resmî kontrol süreçlerini düzenlemektedir.
Yönetmelik kapsamında yapılan başlıca düzenlemeler aşağıdaki gibidir:
- Tüm giriş, çıkış ve transit işlemleri artık Bitki Karantinası Kayıt ve Takip Sistemi (“BKKTS”) üzerinden yürütülür ve bu işlemlerde ıslak imza aranmamaktadır. BKKTS üzerinden yapılmasının mümkün olmadığı durumlarda Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü onayı ile işlemler fiziksel olarak yürütülür.
- Yönetmelik, ihracatçı ülkelerin Ulusal Bitki Koruma Organizasyonları tarafından Tarım ve Orman Bakanlığı’na (“Bakanlık”) bildirilmesi ve Bakanlıkça kabul edilmesi kaydıyla; artık elektronik, ıslak veya dijital imzayla imzalanan, karekod ya da doğrulama kodu içeren Bitki Sağlık Sertifikalarını orijinal sertifika olarak tanınmaktadır.
- Resmî kontroller; belge kontrolü, beyan kontrolü ve bitki sağlığı kontrolü olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilecektir. Herhangi bir aşamada uyumsuzluk tespit edildiğinde bir sonraki aşamaya geçilmemektedir. İthalatçılar, taşıma türüne göre belirlenen süreler içinde önceden bildirimde bulunmak zorundadır.
- Transit geçişte, zararlı organizmaların bulaşmasını önleyecek biçimde kapalı ve mühürlü araçlarla taşınması zorunludur. EK-3’te yer alan girişi yasak ürünler ise gümrük statüleri değişmeden muhafazalı frigorifik veya kapalı konteyner taşıma araçları ile transit edilmekte; bu ürünler hiçbir şekilde indirme, boşaltma ve aktarma işlemine tabi tutulamamaktadır.
- Yurt dışından gelen ürünlerin giriş kontrolü Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giriş noktasında yapılmaktadır. Serbest bölgede bitki sağlığı kontrolünden geçen ürünler, yurt içine ithalatta ayrıca kontrole tabi tutulmamaktadır. Zararlı risk analizine tabi ürünlerden Bakanlıkça belirlenenler ise serbest bölgelere yalnızca yeniden ihracat amacıyla işlenmek üzere kabul edilmekte; bu ürünlerin yurt içinde serbest dolaşımına izin verilmemekte ve yalnızca Yeniden İhracat Bitki Sağlık Sertifikası ile yurt dışına çıkışı yapılabilmektedir.
- Zararlı risk analizi tamamlanmamış veya olumsuz sonuçlanmış ürünlerin ithali yasaktır. EK-3’te yer alan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin ülkeye girişi yapılamamakta; EK-4’te belirlenen özel şartları taşımayan ürünlerin de girişine izin verilmemektedir. Bunlara ek olarak, EK-3’te listelenmemekle birlikte ön değerlendirme sonucu kabul edilemez düzeyde zararlı riski taşıdığı tespit edilen yüksek riskli ürünler için Bakanlıkça kurulacak komisyon tarafından risk değerlendirmesi yapılmaktadır.
- Karantinaya tabi zararlı organizma veya GDO ile bulaşık ürünlerin girişi engellenerek en geç on gün içinde ihracatçı ülkeye iadesi sağlanmaktadır. Yolcu beraberinde beyan edilmeksizin taşınan tohumluklar ise el konularak imha edilmektedir.
- Bitki Sağlık Sertifikası, ISPM 12 kurallarına uygun olarak düzenlenmekte olup sevkiyat tarihinden en fazla on dört gün önce düzenlenebilmektedir. Sertifikanın düzenlenmesinden itibaren on dört gün içinde çıkış yapılması zorunlu olup aksi hâlde ürünler yeniden kontrole tabi tutulacaktır. Sertifikada hayvan/insan sağlığı, pestisit kalıntısı ve benzeri bitki sağlığıyla ilgisi olmayan bilgilere yer verilmemektedir.
- Yeniden ihracat işlemlerinde BKKTS üzerinden başvuru yapılmakta; alıcı ülke tarafından karantina zararlısı olarak belirlenen zararlı organizmalar ile kontamine olmuş ürünler için Yeniden İhracat Bitki Sağlık Sertifikası düzenlenmemektedir.
- Her lot/parti için ayrı numune alınmakta; analiz sonucuna itiraz, sonucun bildirilmesinden itibaren yedi gün içinde yazılı olarak yapılmaktadır. Analiz sonuçlarına yapılan itirazların değerlendirileceği komisyon toplantıları, ürün sahibi ya da temsilcisinin talebi halinde video konferans yöntemiyle gerçekleştirilebilecektir.
Yönetmeliğin tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.
