Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik“), 4 Nisan 2026 tarihli ve 33214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik ile; toprak ve arazi varlığının belirlenmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması ve geliştirilmesi, zorunlu hallerde tarım dışı kullanımına izin verilmesi, toprağın korunması ile toprak koruma projelerinin hazırlanması ve uygulanmasına yönelik usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Amaç ve Kapsam
Yönetmeliğin amacı, tarım arazilerinin korunması, geliştirilmesi, sınıflandırılması ve planlı kullanımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Yönetmelik, tarım arazileri üzerinde hak sahibi olan veya bu arazileri kullanan gerçek ve tüzel kişiler ile tarım dışı kullanım talebinde bulunan yatırımcıları ve ilgili idari mercileri kapsamaktadır.
Yönetmelik ile Getirilen Başlıca Düzenlemeler:
Tarım Arazilerinin Tarım Dışı Kullanımı:
Tarım arazilerinin korunması esas alınmış, tarım dışı kullanım yalnızca sınırlı ve istisnai haller kapsamında mümkün kılınmıştır.
Tarım dışı kullanım taleplerinde alternatif alan araştırması zorunlu hale getirilmiş, talebin öncelikle planlı alanlardan veya tarımsal niteliği daha düşük alanlardan karşılanması öngörülmüştür.
Büyük ova koruma alanlarında tarım arazilerinin amacı dışında kullanımı kural olarak yasaklanmış ancak belirli şartlar altında, ilgili kurulun uygun görüşü doğrultusunda Bakanlık izni ile istisnai kullanım imkânı tanınmıştır.
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri ve dikili tarım arazilerinde tarım dışı kullanım, ancak sınırlı ve istisnai hallerde ve toprak koruma projesine uyulması şartıyla mümkün kılınmıştır.
Toprak Koruma Kurulu:
- Toprak Koruma Kurulu; tarım arazilerinin korunması, geliştirilmesi ve verimli kullanılmasına yönelik inceleme, değerlendirme ve izleme yapmak, ortaya çıkan olumsuzlukları belirlemek, toprağı korumak ve toprakla ilgili sorunları giderici önlemlere ilişkin görüş oluşturmak amacıyla kurulmuştur.
Tarımsal Yapılar ve Arazi Değerlendirme Süreçleri:
- Tarımsal amaçlı yapıların kapsamı belirlenmiş; üretim ve muhafaza faaliyetlerine hizmet eden yapılar bu kapsamda kabul edilmiştir.
- Tarımsal amaçlı yapıların projesine uygun şekilde yapılması ve amacı dışında kullanılmaması zorunlu tutulmuş; bu yükümlülüğe aykırılık halinde verilen izinlerin iptal edileceği düzenlenmiştir.
- Tarımsal amaçlı yapıların kamulaştırma dışında ifraz edilemeyeceği ve arsaya dönüştürülemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
- Arazi etüt raporlarının teknik esaslara uygun olarak hazırlanması ve arazi kullanım kararlarına esas teşkil etmesi öngörülmüştür.
- Tarımsal amaçlı yapı taleplerinde, başvuru sahibi tarafından noter onaylı taahhütname, proje teknik raporu ve gerekli hallerde muvafakatname gibi belgelerin ilgili il müdürlüğüne sunulması zorunlu tutulmuştur.
- İzinsiz veya amacına aykırı kullanım halinde idari yaptırımlar uygulanacağı düzenlenmiştir.
İzinsiz Yapıların Yıkımı:
- İzinsiz yapıların tespit edilmesi halinde, ilgili belediyelere veya il özel idarelerine yıkım ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesi bildirilecektir. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda Bakanlıkça yıkım gerçekleştirilebilecek ve masraflar ilgili idareden tahsil edilecektir.
Yönetmelik kapsamında, arazi kullanım planlarına uyulması zorunlu tutulmuş; tarımsal niteliği korunacak alanlarda izinsiz kullanım yasaklanmış ve bu alanlara ilişkin plan değişiklikleri Bakanlık iznine bağlanmıştır.
Arazi kullanımına ilişkin izinlerin öngörülen süre içinde kullanılmaması halinde geçersiz hale geleceği düzenlenmiştir. İzin verilen faaliyetler denetime tabi olup aykırılık halinde gerekli idari işlemler tesis edilecek, gerektiğinde arazinin eski haline getirilmesine karar verilebilecektir.
Yönetmelik’in tam metnine bu bağlantıdan erişebilirsiniz.
