Anayasa Mahkemesi (“AYM”), 2021/31220 başvuru numaralı ve 27 Kasım 2025 tarihli kararında, başvurucunun icra emrine yaptığı itirazın kabul edilerek icranın geri bırakılmasına karar verilmesine rağmen lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi ve yargılama giderlerinin üzerinde bırakılması nedeniyle Anayasa’nın 36. maddesi uyarınca güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Başvuruya konu olayda, başvurucunun sigorta şirketi aleyhine açtığı dava hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedilmiş ve başvurucu aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmiştir. Başvurucu vekili, söz konusu vekâlet ücretini davalı sigorta şirketine ödemiş olmasına rağmen, davalı şirket tarafından aynı alacağa ilişkin ilamlı icra takibi başlatılmıştır. Bunun üzerine başvurucu, borcun takipten önce ödendiğini ileri sürerek icra emrine itiraz etmiş ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İcra mahkemesi, başvurucunun itirazını kabul ederek icranın geri bırakılmasına karar vermiştir. Ancak mahkeme, uyuşmazlığın daha önce yapılmış ödemenin alacaklıya bildirilmemesinden kaynaklandığı gerekçesiyle başvurucu lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına karar vermiş ve yargılama giderlerini başvurucu üzerinde bırakmıştır.
Başvurucu, lehine sonuçlanan yargılamaya rağmen vekâlet ücretinden mahrum bırakılması ve yargılama giderlerine katlanmak zorunda bırakılması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek bireysel başvuruda bulunmuştur.
AYM, başvurucunun mali yükümlülüklere katlanmak zorunda bırakıldığını, ayrıca lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin yaygın bir uygulama sorununa işaret ettiğini belirterek başvurunun anayasal ve kişisel önem kriterini karşıladığı sonucuna ulaşmıştır.
AYM, kararında mahkemeye erişim hakkının yalnızca mahkemeye başvurabilme imkânını değil, mahkemeye başvurmanın kişiler üzerinde orantısız bir mali külfete dönüşmemesini de güvence altına aldığını vurgulamıştır. Bu kapsamda AYM yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden yoksun bırakılmanın belirli koşullarda mahkemeye erişim hakkına müdahale teşkil edebileceğini belirtmiştir.
Kararda ayrıca, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (“HMK”) 326. maddesi uyarınca yargılama giderlerinin kural olarak aleyhine hüküm verilen taraftan alınacağı ve 330. madde uyarınca ise vekille takip edilen davalarda mahkemece takdir olunacak vekâlet ücretinin taraf lehine hükmedileceği hatırlatılmıştır. AYM, bu düzenlemelerin birlikte değerlendirildiğinde, davada haklı çıkan tarafın yargılama giderlerini ve vekâlet ücretini üstlenmek zorunda bırakılmamasının kural olduğunu ifade etmiştir.
Bu bağlamda AYM, başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.
AYM, açıklanan gerekçelerle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar vermiş, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına hükmetmiştir.
AYM kararının tam metnine bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
