DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ (“Trendyol”), kendisi hakkında 2024 yılında bağlayıcı hale getirilen otomatik fiyatlandırma mekanizmasına ilişkin taahhütlerin (i) Rekabet Kurulunun (“Kurul”) Amazon Otomatik Fiyatlandırma kararında[1] ihlal bulunmamasına dayanak olan unsurların kendisi için de geçerli olması sebebiyle ve (ii) Hepsiburada Otomatik Fiyatlandırma kararında[2] sunulan taahhütlere kıyasla kendisine daha ağır yükümlülükler getirildiğinden bahisle söz konusu taahhütlerin kaldırılmasına ilişkin başvuruda bulunmuştur.[3]
Kurul tarafından söz konusu başvuru değerlendirildiğinde:
- Taahhüt müessesesinin dosya bazlı değil, teşebbüs bazlı olarak ele alındığının, dolayısıyla aynı soruşturmanın farklı taraflar için farklılaşan sonuçlar doğurmasının olağan olduğunun altı çizilmiş,
- Trendyol’un pazardaki konumuna ayrıca vurgu yapılarak, aynı zamanda Amazon Turkey Perakende Hizmetleri Limited Şirketi (“Amazon”) ile D-Market Elektronik Hizmetler ve Ticaret AŞ’nin (“Hepsiburada”) otomatik fiyatlandırma mekanizmasını platformları üzerinde bütünüyle kapattıkları belirtilmiş ve
- Trendyol tarafından söz konusu mekanizmanın kapatılmaması nedeniyle platform içi endişelerin sürdüğü ve bu nedenle taahhütlerin kaldırılmasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
İlgili karar, teşebbüslerin oldukça benzer nitelikteki davranışlarının dahi, pazardaki konumları ve somut koşullar dikkate alınarak bireysel olarak değerlendirildiğini göstermesi nedeniyle önem arz etmektedir. Bu çerçevede karar, bir teşebbüs hakkında verilen ihlal bulunmadığı yönündeki kararın, aynı soruşturma dosyasındaki diğer bir teşebbüsün taahhütleri bakımından doğrudan bağlayıcı bir emsal teşkil etmediğini de ortaya koymaktadır.
Kurul, Hepsiburada, Trendyol ve Amazon tarafından kullanılan otomatik fiyatlandırma mekanizmaları aracılığıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“4054 sayılı Kanun”) ihlal edilip edilmediğinin tespiti amacıyla soruşturma başlatmış; soruşturma kapsamındaki endişeler, otomatik fiyatlandırma mekanizmasının kullanılması suretiyle, çevrim içi çok kategorili e-pazaryeri hizmeti pazarında faaliyet gösteren satıcıların fiyatları arasında bir koordinasyon riski ve satıcıların özgür iradelerinden bağımsız bir şekilde fiyatların sabitlenmesi riski doğabileceği üzerinde yoğunlaşmıştı.
Soruşturma, Hepsiburada ve Trendyol tarafından sunulan büyük ölçüde benzer taahhütlerin teşebbüsler bakımından bağlayıcı kılınmasıyla bahse konu teşebbüsler bakımından sonuçlandırılmış; Amazon ise otomatik fiyatlandırma mekanizmasını Türkiye’de kullanıma kapatacağını belirterek taahhüt sürecinin sonlandırılmasını talep etmiştir. Amazon hakkında yürütülen soruşturma sürecinin devamına karar verilmiş, soruşturma sürecinin sonunda ise Amazon tarafından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediğine karar verilmiştir.
Amazon hakkında verilen gerekçeli kararın kamuya açık olarak yayımlanmasından çok kısa bir süre sonra Trendyol, özetle:
- Amazon’un taahhüt sunmamasına rağmen otomatik fiyatlandırma mekanizmasına ilişkin herhangi bir ihlal bulunmadığına karar verildiğini,
- Taahhütleri kapsamında, değişen koşullar göz önünde bulundurularak sunulan taahhütlerin belirtilen süreden önce yeniden gözden geçirilmesini veya sona erdirilmesini talep etme hakkına sahip olduğunu,
- Amazon bakımından ihlal sonucuna ulaşılmamasında dikkate alınan tüm argümanların kendisi için de geçerli olduğunu, zira Trendyol’un mekanizmasında da fiyatların tamamen halka açık bir bilgi ekranında gösterildiğini ve satıcıların fiyatlarını manuel alanda özgürce belirleyebildiğini, buybox fiyatını dikkate almak isteyen satıcıların bu fiyatla rekabet edip etmeyeceğine bağımsız karar verebildiğini,
- Otomatik fiyatlandırma mekanizmasının bir fiyatlama/fiyat belirleme algoritması olmayıp satıcıların kendi belirledikleri fiyatlara göre çalıştığını, satıcıların diğer satıcıların bu özelliği kullanımından veya girdikleri manuel fiyatlardan habersiz olarak bireysel karar verdiklerini, mekanizmanın ücretsiz ve isteğe bağlı bir alternatif olduğunu,
- Amazon’un mekanizmasında da “eşitle” kuralının mevcut olduğunu, dolayısıyla iki mekanizmanın büyük ölçüde benzerlik gösterdiğini,
- Ekonomik Analiz ve Araştırma Dairesinin görüşünde de Trendyol ve Amazon mekanizmalarının benzer şekilde çalıştığının ve her iki platformda da mekanizmayı kullanan satıcı sayısının düşük olduğunun belirtildiğini,
- Aynı iddialara maruz kalmasına rağmen kendisine getirilen taahhütlerin Hepsiburada’nınkinden daha ağır olduğunu, kendisinin ilave taahhütler sunmak zorunda kaldığını,
- En önemli farklardan birinin kendisine getirilen bağımsız denetçi raporu şartı olduğunu; Hepsiburada kararında bu farkın “sistemlerine dışarıdan erişimin sorunlara yol açabileceği ve stratejik unsurların erişime açılacağı” gerekçesiyle açıklandığını, ancak bu gerekçelerin kendisi için de aynen geçerli olduğunu,
- Taahhütlerin sunulmasında temel gerekçe olan rekabetçi endişelerin Amazon kararında mevcut olmadığına karar verilmesi nedeniyle, sunulan taahhütlerin konusuz kaldığını
ileri sürmüş, bu gerekçelerle taahhütlerin gözden geçirilmesini ve kaldırılmasını talep etmiştir.
Kurul, Trendyol’un Amazon hakkındaki iddia ve talepleri bakımından:
- Dosya kapsamında incelenen tarafların her birine yönelik nihai kararın, Kurul tarafından ayrı ayrı yapılan değerlendirmeler sonucunda alındığını, dolayısıyla taahhüt müessesesinin aynı soruşturma kapsamındaki taraflar bakımından farklı sonuçlar doğurmasının muhtemel olduğunu,
- Her üç teşebbüs bakımından mekanizmanın satıcılar tarafından düşük oranda kullanılmasının, ortaya çıkabilecek rekabetçi endişeleri dışlamadığını,
- Teşebbüslerin kullanıma sunduğu mekanizmaların içerik ve işleyiş bakımından benzerlik taşımasına rağmen, çok kategorili e-pazaryeri pazarındaki faaliyet ölçeklerinin birbirinden farklı olduğunu,
- Tarafların pazardaki konumlarının ve karşı karşıya oldukları rekabet koşullarının aynı olmadığını; aynı nitelikte görünen uygulamaların farklı teşebbüsler bakımından farklı rekabet karşıtı etkiler doğurmasının rekabet hukukunda olağan olduğunu; Amazon hakkında ihlal tespiti yapılmamasının Trendyol veya diğer teşebbüsler için aynı sonucu gerektirmediğini,
- Amazon’un mekanizmayı Türkiye’de tamamen kapattığını, dolayısıyla dosya konusu rekabetçi endişelere yol açan mekanizmanın artık satıcıların kullanımına sunulmadığını,
- Hepsiburada’nın da mekanizmayı tamamen kapattığını ve bu nedenle Hepsiburada’nın taahhütlerinin konusuz kaldığına karar verildiğini,
- Trendyol bakımından platform içinde tespit edilen rekabetçi endişelerin, mekanizma yürürlükte kaldığı sürece devam edeceğini
değerlendirerek Amazon hakkında verilen kararın Trendyol bakımından kendiliğinden bir sonuç doğurmayacağına ve taahhütlerin kaldırılmasının yerinde olmadığına karar vermiştir.
Kurul, Hepsiburada tarafından sunulan taahhütlerin Trendyol’u dezavantajlı duruma getirdiği iddiasına ilişkin olarak ise:
- Taahhütlerin kapsam ve içeriğinin teşebbüs bazında farklılaşmasından hareketle, teşebbüsler arasında doğrudan bir avantaj-dezavantaj karşılaştırması yapılmasının mümkün olmadığını,
- Trendyol’un, diğer soruşturma taraflarını dikkate almadan bireysel ticari çıkarları doğrultusunda ilave taahhütleri sunduğunu,
- Bağımsız denetçi şartına ilişkin olarak, ticari sır niteliğindeki algoritma detaylarının üçüncü kişilere açılmaması gerekçesinin Trendyol bakımından da benzer şekilde değerlendirildiğini ve makul karşılanarak kabul edildiğini
değerlendirmiştir.
Bununla birlikte Kurul, taahhütlerin bağımsız denetçi ile raporlanması yükümlülüğüne ilişkin ayrı bir değerlendirme yapılması gerektiğini değerlendirmiştir. Kurul, 2021/2 sayılı Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Önaraştırmalarda ve Soruşturmalarda Sunulacak Taahhütlere İlişkin Tebliğ’in bağımsız denetçi şartına ilişkin 15(1) hükmünün yürütmesinin Danıştay tarafından durdurulduğunu; Trendyol’un taahhüt metninin bu karardan önceki bir süreçte değerlendirmeye alındığını belirtmiş ve taahhütlere uyumun izlenebilmesi amacıyla taahhütlerin bizzat Trendyol tarafından izlenmesinin ve denetlenmesinin makul olacağını değerlendirmiştir.
Sonuç olarak Kurul, Trendyol’un taahhütlerin kaldırılmasına ilişkin talebini reddetmiş; yalnızca taahhütlere uyumun izlenmesine ilişkin raporlama yükümlülüğünü, bağımsız denetçi şartını kaldırarak ve raporun bizzat Trendyol tarafından sunulmasını öngörecek şekilde revize etmiştir.
Karar, taahhüt müessesesinin ihlal tespitinden bağımsız, teşebbüse özgü bir usuli araç olduğunu ve bu niteliğin, taahhütlerin geçerliliğinin de teşebbüs bazında değerlendirilmesini gerektirdiğini teyit etmektedir. Aynı soruşturma kapsamında farklı sonuçlara ulaşılmış olması, taahhüt altındaki tarafın yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmamakta; bu değerlendirme ancak ilgili teşebbüs bakımından tespit edilen rekabetçi endişelerin güncelliğini yitirip yitirmediğine bağlı olarak yapılabilmektedir.
[1] Kurul’un 18.04.2025 tarihli ve 25-15/348-164 sayılı Amazon Otomatik Fiyatlandırma kararı.
[2] Kurul’un 03.10.2024 tarihli ve 24-40/951-410 sayılı Hepsiburada Otomatik Fiyatlandırma kararı.
[3] Kurul’un 02.04.2026 tarihli ve 26-11/344-131 sayılı kararı.
